PGS 37-1: veilige energieopslag met accu’s

Ben je op zoek naar informatie over PGS 37-1? Dan wil je waarschijnlijk weten of deze richtlijn van toepassing is op jouw situatie en wat je moet doen. Op deze pagina leggen we PGS 37-1 stap voor stap uit, in duidelijke taal en met de focus op de praktijk.

Wat is PGS 37-1?

PGS 37-1 is een Nederlandse richtlijn (Publicatiereeks Gevaarlijke Stoffen) voor de veilige opslag van energie in systemen met lithiumhoudende accu’s. Deze systemen worden ook wel energieopslagsystemen (EOS) of (Battery) Energy Storage Systems (BESS) genoemd.

Het doel van de richtlijn is om vast te leggen welke maatregelen kunnen worden ingezet om de risico’s van lithiumhoudende energieopslagsystemen te beheersen, gebaseerd op scenario’s en bijbehorende doelen. De belangrijkste doelen zijn omgevingsveiligheid, arbeidsveiligheid en een goede voorbereiding op brandbestrijding en hulpverlening.

PGS 37-1 is van toepassing op de gehele EOS-installatie, inclusief:

• accumodules en racks
• het Battery Management System (BMS) en andere regelsystemen
• technische veiligheidsvoorzieningen, zoals ventilatie-, detectie- en beveiligingssystemen

Wanneer is PGS 37-1 van toepassing?

PGS 37-1 is van toepassing op energieopslagsystemen met lithium-accucellen met een totale geïnstalleerde energiecapaciteit van meer dan 20 kWh. Kleinere systemen zijn vrijgesteld, maar het wordt aanbevolen om de principes en maatregelen waar mogelijk toe te passen.

Het maakt niet uit of het systeem:

• binnen of buiten is geïnstalleerd
• in een gebouw, container of kast is geplaatst
• permanent, tijdelijk of mobiel wordt gebruikt

Kortom:

• Meer dan 20 kWh: PGS 37-1 is van toepassing
• 20 kWh of minder: formeel buiten de scope, maar veiligheidsprincipes worden aanbevolen

Wanneer is PGS 37-1 niet van toepassing?

PGS 37-1 is niet van toepassing in de volgende situaties:

accu’s in voertuigen of machines die als voertuig worden gebruikt
Voor grote particuliere systemen (meer dan 20 kWh) wordt geadviseerd de veiligheidsprincipes van PGS 37-1 toch te volgen. PGS 37-1 is niet van toepassing in de volgende situaties:

• opslag van losse accu’s of producten die accu’s bevatten (valt onder PGS 37-2)
• systemen die door particulieren worden gebruikt, zoals de meeste thuisaccu’s
• accu’s in voertuigen of machines die als voertuig worden gebruikt

Let op:
Voor grote particuliere systemen (meer dan 20 kWh) wordt geadviseerd de veiligheidsprincipes van PGS 37-1 te volgen.

Hoe groot is je systeem?

Voor grotere energieopslagsystemen gelden aanvullende eisen.

• PGS 37-1 is ontwikkeld voor energieopslagsystemen tot circa 400 MWh
• voor nieuwe systemen groter dan 400 MWh is een specifieke risicobeoordeling vereist met betrekking tot brandbeheersing en brandweeroptreden, in overleg met de veiligheidsregio en het bevoegd gezag

Is PGS 37-1 verplicht?

PGS 37-1 is een richtlijn, geen wet in formele zin. In de praktijk is het echter leidend voor vergunningverlening, toezicht en verzekering.

In de huidige situatie:

• kan PGS 37-1 verplicht worden gesteld via vergunningsvoorschriften of maatwerkvoorschriften
• worden PGS-richtlijnen in het Bal aangewezen als invulling van de zorgplicht en als referentiedocumenten
• verwachten verzekeraars vaak naleving van PGS 37-1 als voorwaarde voor dekking

De PGS-richtlijnen, waaronder PGS 37-1 en PGS 37-2, worden geleidelijk in het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) aangewezen als normatief kader. Tot de volledige implementatie wordt PGS 37-1 al gebruikt als de best beschikbare richtlijn voor EOS-installaties.

Praktisch advies: behandel PGS 37-1 als de standaard voor veilige energieopslag, zodat je ontwerp en vergunningen in de toekomst aansluiten bij de formele Bal-aanwijzing.

Wat behandelt PGS 37-1?

PGS 37-1 is opgebouwd rond scenario’s (S-nummers), doelen (D-nummers) en maatregelen. De richtlijn richt zich op het beheersen van risico’s rondom energieopslagsystemen via drie hoofdthema’s:

1. Voorkomen van incidenten

• veilig systeemontwerp en constructie, gebaseerd op de huidige stand van de techniek
• juiste werking en configuratie van het BMS en beveiligingssystemen
• monitoring, onderhoud en periodieke keuringen gedurende de gehele levenscyclus

2. Beperken van gevolgen als er iets misgaat

• brand- en rookbeheersingsmaatregelen, compartimentering en ventilatie
• voorkomen van escalatie naar de omgeving en naburige objecten
• veilige afstanden en positionering van EOS-installaties
• goede bereikbaarheid en inzetbaarheid voor hulpdiensten
• betrouwbare brand- en gasdetectie
• adequate blusvoorzieningen, afgestemd met de veiligheidsregio

3. Organisatie en paraatheid

• duidelijke procedures voor incidenten, storingen en afwijkingen
• relevante informatiepakketten voor hulpdiensten (zoals aanvalsplan)
• afspraken over beheer, onderhoud, wijzigingsbeheer en uitbedrijfname
• training en oefening voor betrokken personeel
• gedetailleerde nood- en rampenbestrijdingsprocedures

De specifieke set maatregelen verschilt per type installatie en toepassing; PGS 37-1 koppelt doelen en maatregelen aan deze types per scenario.

Veelvoorkomende misverstanden over PGS 37-1

“PGS 37-1 geldt alleen voor grote accuparken”

Onjuist. De richtlijn is van toepassing vanaf meer dan 20 kWh, dus ook voor kleinere EOS-installaties.

“Als het systeem buiten staat, is PGS 37-1 niet van toepassing”

Onjuist. Ook buitenopstellingen, evenals tijdelijke en mobiele EOS-systemen, vallen onder PGS 37-1 zodra de grens van 20 kWh wordt overschreden.

“Bestaande systemen hoeven geen actie te ondernemen”

Niet altijd. Ook bestaande systemen kunnen onder PGS 37-1 vallen; overgangstermijnen zijn vastgelegd in Bijlage J (tabel 11).

“PGS 37-1 en PGS 37-2 zijn hetzelfde”

Onjuist. PGS 37-1 geldt voor energieopslagsystemen op locatie (EOS/BESS), terwijl PGS 37-2 gaat over de opslag van lithiumhoudende energiedragers (losse accu’s en accu’s in producten).

Hoe pas je PGS 37-1 toe in de praktijk

Stap 1 – Definieer je situatie

• welk type systeem heb je of heb je nodig (buurtaccu, container-EOS, netbalancering, accuwisselstation)?
• wat is de totale capaciteit in kWh/MWh?
• waar en hoe wordt het systeem geplaatst (binnen/buiten, gebouw/container/kast, afstand tot omgeving)?

Stap 2 – Bepaal welke richtlijn van toepassing is

• energieopslagsysteem op locatie → PGS 37-1
• opslag van losse accu’s of accu’s in producten → PGS 37-2

Stap 3 – Stem vroeg af met autoriteiten

Neem in een vroeg stadium contact op met:

• een deskundige voor interpretatie van PGS 37-1 en opzet van de risicobeoordeling
• het bevoegd gezag (gemeente/omgevingsdienst) voor melding of vergunning
• de veiligheidsregio voor brandweerinzet, bereikbaarheid en blusconcept

Zorg dat het ontwerp, de onderbouwing en de benodigde documentatie aansluiten bij de PGS-scenario’s en doelen; dit voorkomt kostbare aanpassingen achteraf.

Stap 4 – Werk aantoonbaar veilig

Documenteer minimaal:

• ontwerpkeuzes, uitgangspunten en normatief kader (inclusief PGS-verwijzingen)
• beheer, onderhoud, keuringen en monitoring
• nood- en incidentprocedures en de rol van hulpdiensten

Stap 5 – Houd rekening met de volledige levenscyclus

Stap 5 – Denk aan de volledige levenscyclus
PGS 37-1 is van toepassing van ingebruikname tot en met de buitengebruikstelling.

End-of-life, hergebruik, demontage en afvoer van accu’s en systeemonderdelen maken ook deel uit van de risicobeoordeling en moeten in plannen en contracten worden geborgd.

Hulp nodig bij PGS 37-1?

In de praktijk vraagt het toepassen van PGS 37-1 om afstemming tussen techniek, omgevingsveiligheid, arbeidsveiligheid en vergunningverlening. De RVO-handreiking vergunningverlening elektriciteitsopslagsystemen biedt een praktisch kader voor overleg met het bevoegd gezag en de veiligheidsregio.

Juridische mededeling

Deze tekst is bedoeld om PGS 37-1 op een praktische en begrijpelijke manier uit te leggen en verwijst naar de officiële bronnen. De officiële PGS 37-1:2023 (versie 1.0), de IPLO-toelichtingen en de RVO-handreikingen zijn, samen met afspraken met het bevoegd gezag, altijd leidend.

Bronnen & verder lezen

Deze pagina is gebaseerd op officiële Nederlandse richtlijnen en overheidstoelichtingen:

• Publicatiereeks Gevaarlijke Stoffen – PGS 37-1:2023, versie 1.0
• IPLO – Toelichting op PGS 37-1 en PGS 37-2
• RVO – Richtlijn voor vergunningverlening energieopslagsystemen